Dorien Marres, operationeel directeur bij NewBees, vertelt over het project ‘Meedoen Zonder Inburgering’

Sinds de oorlog in Oekraïne zijn miljoenen mensen hun land ontvlucht. Ruim 80.000 mensen zijn naar Nederland gekomen. “Wij hadden het niet zien aankomen en wilden iets voor deze vluchtelingen doen”, vertelt Dorien Marres, operationeel directeur bij NewBees. Zij sprak met Renée Frissen, oprichter en directeur van OpenEmbassy. Samen besloten ze om hun expertise, ervaring en beproefde instrumenten in te zetten voor deze ‘new arrivals’ en hun toegang tot de Nederlandse samenleving te ondersteunen. Zo kwam het project ‘Meedoen zonder inburgering’ tot stand en de mogelijkheid om de kans te verzilveren die ontstaat, omdat voor deze mensen een asielprocedure geen vertraging veroorzaakt.

Dorien: “Mijn assumptie was dat deze groep mensen iets heel anders nodig had dan andere nieuwkomers die wel in Nederland moeten inburgeren. Oekraïners komen niet in een lange asielprocedure terecht, zij krijgen geen woning, geen uitkering, en onder hen zijn er vooral veel vrouwen met kinderen en oudere mensen. In onze teams zijn er veel mensen met een vluchtverleden maar ze komen niet uit deze regio. De programma’s die wij hebben ontwikkeld houden niet vanzelfsprekend rekening met de behoeftes van deze nieuw groep mensen.”

Vragen en luisteren

“Het is niet onze werkwijze om te gaan bedenken wat de ander nodig heeft. We gaan het vragen, we achterhalen hun concrete behoeften en passen al doende onze methodes en instrumenten daaraan aan. Wat werkt en wat niet? Wat kan NewBees voor deze doelgroep betekenen? Wat leren wij van deze nieuwkomers die meedoen zonder inburgering? Hoe kunnen we dat wat we leren ook inzetten voor de brede groep nieuwkomers in Nederland?”

“We willen dat ze hier een goede start maken en tegelijkertijd leren wij hoe wij de inburgering beter kunnen organiseren.”

Individuele gesprekken en focusgroepen

“We begonnen in Zaanstad met het aannemen van een collega die van origine Oekraïense is en die al 30 jaar in Nederland woont: Natalya. Door middel van individuele gesprekken en drie focusgroep gesprekken wilden wij inzicht krijgen in de specifieke behoeftes van deze groep op het gebied van participeren en werken in Nederland. Natalya vond snel mensen die aan ons onderzoek wilde deelnemen. In dezelfde periode ontmoetten we Liza, communicatiespecialiste uit Oekraïne, die vlak voor de oorlog naar Nederland kwam en ons graag wilde helpen. Liza en Natalya hebben alle individuele gesprekken en de drie focusgroep gesprekken begeleid en de uitkomsten vertaald.”

Toch niet heel anders doen

“Uit het onderzoek bleek dat we toch niet iets heel anders moeten doen dan wat we al jaren voor andere nieuwkomers doen, en dat we vooral mensen nodig hebben die de taal spreken. Daarom hebben wij in Amsterdam en in Nijmegen, de locaties waar we naast Zaanstad verder met dit project gaan, nieuwe collega’s aangenomen die Oekraïens en Engels spreken. Daarnaast hebben wij extra participatiemodulen en nieuwe workshops ontwikkeld en vertaald.”

“Wat leren wij van deze nieuwkomers die meedoen zonder inburgering? En hoe kunnen we dat wat we leren ook inzetten voor de brede groep nieuwkomers in Nederland?”

    Korte termijn planning vs. Lang wachten

    “Wij gaan ervan uit dat ‘reguliere’ inburgeraars hun bestaan hier pas kunnen gaan opbouwen in de stad waar zij een woning krijgen. Voor mensen uit Oekraïne is dat anders. Die beginnen vrijwel meteen na aankomst in Nederland. Zij wonen meestal in noodopvangcentra, hebben een onzekere toekomst en behoefte aan oplossingen op korte termijn. Veel is nog onduidelijk voor hen. Gaan zij binnenkort terug naar Oekraïne? Komen hun partners naar Nederland? Blijven zij in dezelfde regio wonen? Kunnen ze überhaupt al werken? Ze krijgen leefgeld (een klein bedrag vergelijkbaar met wat mensen in de schuldsanering krijgen) maar ze willen graag geld naar huis sturen. Daarom zoeken ze het liefst direct betaald werk. Het maakt veel van hen niet uit wat voor werk. Zij vertellen dat het in Oekraïne heel gebruikelijk is om alles aan te pakken en te leren ‘on the job’.”

    Minder verplichtingen maar ook minder rechten

    “Mensen uit Oekraïne die hier in Nederland verblijven hebben minder verplichtingen dan ‘reguliere’ inburgeraars, maar zij hebben ook bepaalde rechten niet, zoals bijvoorbeeld het recht op een uitkering of op gratis taallessen. De ‘reguliere’ inburgeraars krijgen bijna allemaal een uitkering en hebben iets meer keuze tussen eerst de taal leren of meteen werken, of een combinatie daarvan. Voor ze gaan inburgeren staan ze helaas vaak jaren in de wacht in asielzoekers centra en wordt hen door het systeem ‘wijsgemaakt’ dat ze in Nederland niet kunnen werken zolang ze een bepaald taalniveau niet hebben gehaald. Na jaren van wachten is het vertrouwen van die mensen in hun eigen kunnen vaak heel laag. Oekraïners bewandelen een heel ander pad. Zij kunnen meedoen zonder eerst in te hoeven burgeren.”

    “Naast het begeleiden van mensen richting een goede plek in de maatschappij, hopen wij dat dit project een positieve verandering brengt in hoe wij als samenleving omgaan met inburgering en in onze visie op integratie.”

    Een goede start en systeemverandering

    “Het project ‘Meedoen zonder inburgering’ heeft twee doelstellingen. Allereerst hopen wij dat de 75 mensen die aan ons traject meedoen een goede start in Nederland zullen krijgen. We zouden natuurlijk graag veel meer mensen willen begeleiden maar als we iets zinvol willen betekenen dan moeten we er tijd en kwaliteit instoppen. Gelukkig zijn er meer organisaties die zich voor deze groep inzetten. Naast het begeleiden van mensen richting een goede plek in de maatschappij, hopen wij dat dit project een positieve verandering brengt in hoe wij als samenleving omgaan met inburgering en in onze visie op integratie.”

    De sleutel voor een succesvolle inburgering

    “In Zaanstad heeft Natalya al 11 mensen gematcht aan betaalde of vrijwilligersbanen bij verschillende lokale ondernemers. Binnenkort gaan Tetiana in Amsterdam en Yana in Nijmegen er ook met het project in hun regio aan de slag. Tegelijkertijd zijn actieonderzoekers en community builders van OpenEmbassy bezig om data en inzichten te verzamelen. Daarmee zullen wij laten zien dat snel meedoen een positief impact heeft op alle stakeholders, zowel de nieuwkomers als de ontvangende samenleving. We hopen ook te bewijzen dat snel meedoen de sleutel is voor een succesvolle inburgering en om fijn samen te leven.”


      Voor meer informatie over het project ga naar onze projectpagina.


      Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

      Mijn interessegebied(en)
      Scroll naar top